Sivut kuvina
PDF
ePub

pida.

Agglomerant, caeco donec fe carcere claudant
Sponte fua: tanta est edendi gloria fili.
Mox autem claufae interius circum undiqué

lecta
Stamina condensant, teretisque ovi instar opus fit.
Nullae operum immunes: est omnes cernere paf-

sim
Noctes atque dies niti praestante labore,
Et quafi de palma summas contendere vires.
Afpicias quasdam obfcuro iam carcere claufas;
Ali aliae, velut in nebula, fumoque nigranti
Nunc etiam apparent properantes intus, et omnes
Fas oculis fpectare vias, variumque laborem.
Quin et nonnullae paribus communia curis
Associant opera, et nebula clauduntur eadem.
Quaedam adeo (visu miserabile !) faepe repertae,
Dum tendunti superare alias, instantque labori,
Vitam, opere in medio clausae, lub nocte de-

diffe,
Ante diem, ah miserae! iacuit labor interruptus.
Parva morá est tamen: ut fe aliae inclufere la-

tebris,
Extremoque manum fummam impofuere labori,
Exhauftae intereunt omnes, terrasque relinquunt.
Ite, animae egregiae, fortunataeque laborum
Ultro in fata alacres: vobis nempe altera fato
Corpora debentur; vobis miserata priorem
Eripiet formam Venus, atque ad dulcia reddet
Lumina, et aereas rursum revocabit in auras.

Prima Venus docuit bombycem in tecta re

ferre
Educam filvis, atque hanc impendere curam.
Ante homines nati, durum genus, ilice rupta,
In filvis nudi degebant more ferarum:
Necdum ullus lini, necdum ullus velleris usus.
Verum dura hiemis pellebant frigora, noctisque
Humorum, fruticum se frondibus involventes,
Et liquidos imbres vitabant arbore tecti,
Per noctemque cayis latitabant rupibus hirti.

vida.

Hic illic mifti latos impune per agros
Cuñ nudis nudi iuvenes errare puellis.
Aft ubi crescenti paulatim cognitus orbi
Irrepsit pudor, exuviis coepere ferárum,
Aut tergo bovis, aut villofi pelle leonis
Se tegere, et coriis involvere mollibus artus.
Ipfi etiam nudi degebant aethere in alto
Coelicolae, coelique nurus discrimine nullo.
Prima Deûm Pallas docuit committere campa
E nodis lini legetem, et tondere bibentem
Lanigeram, ac tenui telas intendere filo.
Illa quidem primum vario se ornavit amiętu
Egregiam pi&to pallam circumdata limbo:
Mox alias etiam texit ditissima divas,
Ne mora, deinde noyam ostendit mortalibus ar.

tem.
Tantum nuda Venus moerebat muneris expers
Egregii, ob formam textrici invisa Minervae;
Atque, irrisa diu, super Idalium frondosum
Se natosque fuos in filvis condidit atris.
Cui poft optanti Fors et Deus attulit olim
Auxilium: nam Peliacis te in montibus altis,
Phyllira, Nympharum puleherrima montanarum
Saturnus captus forma et florentibus annis,
Viderat errantemque, et gramina certa legentem.
Ah! quoties precibus Nympham Deus aspernan-

tem
Tentavit supplex, ingrataque munera verbis
Addidit! ah, quoties nimbofis montibus errans,
Matutinus iter tulit, et monstravit in agris
Praesentes morbis herbas, usumque medendi!
Illa aversa Deum semper fugiebat amantem.
Quid faceret? Venerem fupplex adit ipse, rogat-

que
Auxilium, et meriti promittit praemia tanti.
Diva monet, durae frustra praecordia Nymphae
Tentari, nulli pectus penetrabile amori,
Nec precibus, nec muneribus mutarier ullis;
Fallendamque dolis tantum furtisque domandam.
Ergo fe in faciem subito transformer equinam

[merged small][ocr errors][merged small]

Vida.

Imperat, et pascat qua gramina fueverat illa
Quaerere, ut ignaram furto aggrediatur opertus.
Nec mora praeceptis: hinnitu Pelion altum
Clausus equo, Deus implevit, votoque potitus
Vi tenuit frustra pugnantem, et multa recufantem,
Exin promeritae Veneri, pro munere magno,
Semina clausa dedit niveo tenuissima linteo,
Et, meriti memor, his, inquit, pulcherrima texes
Diva tibi insignes tunicas, nihil indiga lanae,
Aut lini, quae dona negat tibi iniqua Minerva.
Hinc praecepta dedit, divinam et prodidit artem,
Quam primus, nati fugeret cum protinus iras,
Deprendit folis meditando in montibus olim.
Insuper admonuit, venturi praescius aevi,
Quondam aliquos, led enim multo poft, affore va

tes,
Qui totum canerent praeclara inventa per orbem,
Gratum opus Ausoniis, dum volvent fila, puellis.

III.

Vida.

SCACCHIA, LVDVS: V. I-186.

Ludimus effigiem belli, fimulataque veris
Praelia, buxo acies fictas, et ludicra regna:
Ut gemini inter fe reges, albusque nigerque,
Pro laude oppofiti, certent bicoloribus armis.
Dicite, Seriades Nymphae, certamina tanta,
Carminibus prorfus vatum illibata priorum.
Nulla via est: tamen ire iuvat, quo me rapit ar-

dor,
Inviaque audaci propero tentare iuventa.
Vos per inacceslas rupes, et inhospita euntem
Saxa, Deae, regite; ac secretum oftendite callen,
Vos huius ludi in primis meminisse necesse est:
Vos primae ftudia haec Italis monftratis in oris,
Scacchidis egregiae monimentum infigne fororis.

Iuppiter Aethiopum fedes, et Memnonis

arva

Iverat, Oceani menfas dignatus amici,
Qui sibi tum optatis iunxit Tellurem Hymenaeis.
Affuit una omnis fuperům chorus: omnia festo
Aequoris immensi resonabant litora plausu.
Ut dapibus compressa fames, meniaeque remotae,
Quo fuperům mentes ludo mulceret inani,
Oceanus tabulam afferri iubet interpictam.
Sexaginta insunt et quatuor ordine sedes
Odono; parte ex omni, via limite quadrat
Ordinibus paribus; nec non forma omnibus una
Sedibus, aequale et fpatium, fed non color unus:
Alternant semper variae, subeuntque viciffim
Albentes nigris: testudo picta fuperne
Qualia devexo gestat discrimina tergo.
Tum luperis tacite secum mirantibus inquit ;
Marti aptam fedem, ludicraque caftra videtis;
Hoe campo adversas acies spectare licebit

Oppo

vida.

Oppositis fignis belli fimulacra ciere;
Quae quondam sub aquis gaudent spectacla tueri
Nereides, vaftique omnis gens accola ponti;
Si quando placidum mare, et humida regna quie-

runt.
En vero fimulata adsunt qui praelia ludant.

Sic ait, et versa in tabulam depromfit ab

urna

Arte laboratam buxum, fimulataque nostris
Corpora, torno acies fi&tas, albasque nigrasque,
Agmina bina pari numeroque, et viribus aequis,
Bis nivea cum veste osto, totidemque nigranti.
Ut variae facies, pariter funt et lua cuique
Nomina, diverfum munus, non aequa poteftas.
Illic et reges paribus capita alta coronis,
Et regum pariter nuptas in bella paratas
Cernere erat: sunt qui pedibus certamina inire
Sueti; sunt et equis qui malint, quique fagittis;
Nec deest, quae ferat armatas in praelia turres,
Bellua; utrinque Indos credas fpectare elephantes.

Iamque aciem in versum statuunt, structaeque

cohortes
Procedunt campo, caftrisque locantur utrisque.
Linea principio fublimes ultima reges
Parte utraque capit, 'quartis in sedibus ambos
Tractu eodem adversos inter fe ; fex tamen acquis
In medio fedes fpatiis hinc inde relictae :
Sede albus sese nigra tenet, ater in alba.
Proxima reginas capit orbita: regibus ambae
Haerent, quaeque fuo, dextrum latus altera lae.

vum
Altera lege datis tangunt ftationibus; atrumque
Atra tenet campum, spatio stat candida in albo,
Et proprium fervant prima statione colorem.
Inde fagittiferi iuvenes de gente nigranti
Stant gemini, totidem pariter candore nivali;
Nomen Areiphilos Graii fecere vocantes,
Quod Marti ante alios cari fera bella lacessant.

Con

« EdellinenJatka »